Tìm trong An toàn Môi trường:
Kĩ năng

KĨ NĂNG TRÌNH BÀY BÁO CÁO

MÔI TRƯỜNG > KĨ NĂNG > Kĩ năng học tập > Thuyết trình > Trình bày báo cáo

Kĩ năng thuyết trình gồm các bài hướng dẫn kĩ năng

Trình bày bài báo cáo

Trong buổi thuyết trình hay bảo vệ luận văn, người báo cáo cần chú ý các nguyên tắc sau.

Vị trí

  • Người báo cáo đứng ở vị trí không che tầm nhìn của khán giả lên màn hình
  • Không bao giờ tỏ ra bất động. Đứng một chỗ và không thay đổi vị trí trong suốt buổi nói chuyện là điều nên tránh, vì nó rất … chán. Diễn giả phải đi lòng vòng, hay nếu đứng trên bục giảng thì nên chuyển sang vài vị trí trong khuôn khổ cho phép để cho khán giả biết mình động chứ không phải tĩnh. Diễn giả bước ra khỏi bục giảng và đó là một cách để nói về sự hiện hữu của mình lớn hơn. (Nguyễn Văn Tuấn, b, 2011)
    • Không nên tỏ ra như diễn viên hài, không nhảy nhót, lăn bò ... như ca sĩ. Nó chỉ thích hợp khi mình nói chuyện với công chúng, còn với nhà khoa học với nhau thì không nên làm thế. (Nguyễn Văn Tuấn, b, 2011)

Cử chỉ

  • Mắt nhìn thẳng vào khán giả. Thường, bạn nhìn từng người và lướt qua khắp phòng thuyết trình,
    • Không đứng quay lưng lại cử toạ và nói với... màn hình, nhất là khi phải chỉ một điểm nào đó để minh hoạ trên màn hình(!),
    • Không cúi đầu xuống các phiếu ghi chú và nói với... mặt bàn (!);
  • Dùng tay để nhấn mạnh một điểm nào đó trong khi trình bày. Tay rất hiệu quả bổ sung cho ngôn ngữ nói. Diễn giả đưa tay mời gọi khán giả như là một lời mời để khán giả có thể xem xét thông tin.Tay đưa ra giơ lên cao để nhấn mạnh một dữ liệu nào đó. Đưa hai tay ra mời là biểu hiện tôi chẳng có gì để dấu diếm. Đó là phong cách khoa học: không dấu diếm! Những động tác như thế rất dễ gây thiện cảm và thu hút sự chú ý của người nghe. (Nguyễn Văn Tuấn,b, 2011)
    • Không vung tay vô định khi nói;
    • Không bỏ tay vào túi quần. Nói chuyện trong khi tay trong tùi quần gây một ấn tượng cực kì luộm thuộm và xem thường khán giả. Phong cách này còn thể hiện một sự bất an và căng thẳng. (Nguyễn Văn Tuấn, b, 2011)
  • Hạ thấp người trước bục giảng, chăm chú nhìn vào khán giả. Phong cách này chỉ thích hợp cho giới chính trị và thương mại hay tôn giáo, nhưng không thích hợp cho khoa học. (Nguyễn Văn Tuấn, b, 2011)

Giọng nói

    • Người báo cáo vần nói to, rõ ràng. Trong hội trường, nối nhỏ dù có microphone cũng rất khó nghe. Nói lớn tạo sự tự tin cho chính mình. Bạn nhìn xem khán giả có tỏ ra khó nghe không và điều chỉnh ngay âm lượng (Nguyễn Văn Tuấn,b, 2011). Kĩ năng này rèn luyện được. Bạn hãy tập trình bày bài báo cáo vài lần trước buổi báo cáo chính thức, với bạn bè, người thân quen.
      • không nói quá nhanh, nuốt chữ hay quá chậm và nói nhỏ vì sẽ không có hiệu quả chuyển tải thông tin. Bạn nên nói nhanh hơn cách nói thường ngày một chút.
      • Không gằn giọng, nổi giận
      • Không lầm bầm trong miệng. Nó thể hiện bất lịch sự vì không muốn người khác nghe thấy.
      • Không ậm ừ "à", "ừ"...
      • Nói đều đều, đơn điệu khiến người nghe cảm thấy nhàm chán, buồn ngủ, và diễn giả không hào hứng với nghiên cứu của mình.
    • Im lặng. Đôi khi sự im lặng cũng có hiệu quả rất tốt. Giới tâm lí học cho rằng trong một bài nói chuyện, nếu diễn giả tạm ngưng một hay vài giây có khi là một “bí quyết” gây tác dụng rất tốt. Một vài giây im lặng có thể nói lên hàng ngàn lời. Một giáo sư kể rằng khi ông vào phòng của giáo sư tâm thần (sếp của ông), ông sếp thường mời ông ngồi xuống, và chỉ nhìn ông trong im lặng. Cái không khí này buộc người khách phải nói một điều gì đó, và phải nói sớm. Ông kể lại, “thật vậy, tôi nói hết những dự tính, quan tâm, bí mật của mình cho ông ấy; ông chẳng nói gì mà chính tôi lại là người tiết lộ!”. Tương tự, trong một bài nói chuyện trong hội nghị khoa học, một khoảng trống im lặng trong một loạt câu chữ và dữ liệu tạo ra một sự bất tiện, bất an, một bầu không khí kì vọng cái gì đó, và làm cho mọi người phải chú ý. Một khoảnh khắc im lặng còn tạo cơ hội cho câu nói sau cùng của diễn giả sâu lắng vào lòng khán giả, để khán giả có thì giờ “tiêu hóa” thông tin. (Nguyễn Văn Tuấn, b, 2011)

    Nội dung

    • Không xin lỗi trước về sự thiếu chuẩn bị hay về các khiếm khuyết của bài thuyết trình, vì điều đó chỉ gây sự chú ý của người nghe vào các khiếm khuyết đó mà thôi;
    • Giới thiệu tóm tắt nội dung để giúp người nghe định hướng được các vấn đề sẽ trình bày;
    • Đề cập nhanh chóng vào chủ đề thuyết trình, tránh giới thiệu dẫn dắt dài dòng;
    • SSử dụng tốt các câu dẫn ý, để gây ấn tượng sâu sắc cho người nghe;
    • Không đọc bản phim chiếu từ đầu đến cuối, vì sẽ nhanh chóng mất kiểm soát sự chú ý của cử toạ (họ đến để nghe nói, còn nếu đọc thì họ sẽ tự đọc mà không cần đến diễn giả);
    • Không trình diễn quá nhiều thông tin đồ hoạ (hình ảnh, phim) vì dễ làm kéo dài thời gian thuyết trình, đồng thời cũng không trình diễn hình ảnh mà không giải thích (vì khi diễn giả không giải thích, mỗi người nghe sẽ tự diễn giải theo cách hiểu riêng của mình);
    • Nếu dùng phim trong, tránh kéo bản phim để đọc từng dòng;

    (Nguyễn Tấn Đại, 2007).

    Nhiệt tình

    Khi diễn giả trình bày một nghiên cứu trước đám đông, thì người ta xem nghiên cứu đó là đứa con tinh thần của mình. Diễn giả cần phải tỏ ra thương yêu và nhiệt tình chăm sóc đứa con tinh thần, phải biết nó từ A đến Z (vì mình tạo ra nó). Nếu diễn giả không tỏ ra nhiệt tình với đứa con tinh thần của mình thì làm sao khán giả có thể nhiệt tình được. Nhiệt tình ở đây có nghĩa là tỏ ra hào hứng với kết quả nghiên cứu, bằng những từ ngữ nhấn mạnh đến kết quả nghiên cứu như rất đáng kể, thú vị, hấp dẫn, tin tưởng, ...

    Nhiệt tình không thể dạy. Nó là cái gì đó trong mỗi chúng ta. Cho dù nghiên cứu của chúng ta chỉ là hạt cát trong biển cả, thì chúng ta vẫn phải tỏ ra hào hứng với kết quả của mình. Phải tìm một điểm quan trọng để nhấn mạnh 2, 3 lần (gọi là điệp khúc).

    (Nguyễn Văn Tuấn, b, 2011)

    Hỏi - đáp

    Một báo cáo khoa học lúc nào cũng có phần vấn đáp :: question – answer session. Đây là phần quan trọng không kém phần nội dung, vì nó có thể đưa diễn giả lên vinh quang hay tiêu hủy công trình của mình. Nhiều người rất sợ phần vấn đáp, vì nhiều lí do như không nắm vấn đề vững vàng, tâm lí sợ... Vấn đáp là phần diễn giả thể hiện bản lĩnh của mình, kinh nghiệm, và kiến thức của mình. (Nguyễn Văn Tuấn, a, 2011)

    Mời khán giả đặt câu hỏi

    Sau khi xong phần kết luận và cám ơn, diễn giả cần có một câu mời khán giả đặt câu hỏi. Cố nhiên, người mời đặt câu hỏi là chủ tọa, nhưng trước khi chủ tọa nói, mình vẫn có thể có vài câu chủ động để mời.  Mời câu hỏi cũng là một cách thể hiện sự tự tin của mình. 

    Bạn có thể áp dụng vài câu nói sau

    XIn cám ơn sự quan tâm theo dõi của quý vị. Tôi sẵn sàng thảo luận về các điểm chưa rõ ràng trong phần trình bày của tôi.

    Rất mong nhận được câu hỏi của quý vị khán giả.

    (Nguyễn Văn Tuấn, a, 2011)

    Ghi nhận câu hỏi

    • Ghi chú rõ các câu hỏi,
    • Hỏi lại nếu chưa hiểu rõ ý của người hỏi;

    Trả lời

    • Nên chuẩn bị trước các bản phim khác dành riêng cho những vấn đề không trình bày trong bài thuyết trình, nhưng có thể được hỏi đến.

    (Nguyễn Tấn Đại, 2007).

    Tài liệu tham khảo

    1. Nguyễn Tấn Đại. 2007. Kĩ thuật soạn thảo tài liệu khoa học [trực tuyến]. Giáo trình điện tử "Phương pháp nghiên cứu tài liệu trong nghiên cứu khoa học". Cập nhật 11/06/2007 [tham khảo 12/07/2009]. Địa chỉ truy cập: <http://www.khoahocviet.info/meresci/vi/meresci05a.html>.
    2. Nguyễn Văn Tuấn. a. 2011 . Kĩ năng trình bày 5: Cách ứng đáp trong hội nghị khoa học: http://nguyenvantuan.net/english/1305-ki-nang-trinh-bay-5-cach-ung-dap-trong-hoi-nghi-khoa-hoc
    3. Nguyễn Văn Tuấn. b. 2011 . Kĩ năng trình bày 7: Điệu bộ: http://nguyenvantuan.net/otherskills/1315-ki-nang-trinh-bay-7-dieu-bo-

    Liên kết chọn lọc

    Tài liệu tham khảo

    1. Nguyễn Tấn Đại. 2007. Kĩ thuật soạn thảo tài liệu khoa học [trực tuyến]. Giáo trình điện tử "Phương pháp nghiên cứu tài liệu trong nghiên cứu khoa học". Cập nhật 11/06/2007 [tham khảo 12/07/2009]. Địa chỉ truy cập: <http://www.khoahocviet.info/meresci/vi/meresci05a.html>.

    © Trần Minh Hải. An toàn Môi trường :: http://envisafety.com.

    Cập nhật: 8/8/2011.

    [ Quay lại ] [ Đầu trang ] [ Tải lên mạng: Samedi, 12 Novembre, 2016 11:33 PM ]