Tìm trong An toàn Môi trường:
Kĩ năng

KĨ NĂNG VIẾT TRÌNH CHIẾU

MÔI TRƯỜNG > KĨ NĂNG > Kĩ năng học tập > Thuyết trình > Trình chiếu

Nguyên tắc

Những nguyên tắc vàng của một bài thuyết trình khoa học là:

  • sáng sủa;
  • mạch lạc;
  • dễ đọc;
  • đơn giản;
  • phù hợp với cử toạ.

Để đạt được nguyên tắc trên, người thuyết trình phải chuẩn bị thông diệp tốt và làm chủ được các quy trình và kĩ thuật cuả phần mềm thiết kế trình chiéu.

(Nguyễn Tấn Đại, 2007)

Nội dung

Chuẩn bị thông điệp là việc quan trọng quyết định sự chặt chẽ và tính thuyết phục của bài thuyết trình.

Thông thường, bài thuyết trình khoa học được thiết kế dựa trên một bài viết đã có sẵn. Điều này có thuận tiện là mọi nội dung chi tiết và có hệ thống đã sẵn có trong bài viết; nhưng lại gây bất lợi là bài viết hướng dẫn người thuyết trình đến chỗ trình bày lại quá nhiều chi tiết của bài viết, đôi khi không cần thiết đến độ làm khoả lấp cả nội dung trọng tâm; và thông thường các yếu tố minh hoạ trong bài viết được đưa nguyên vẹn vào một bài thuyết trình sẽ không đủ độ phù hợp về mặt thị giác. (Nguyễn Tấn Đại, 2007)

Để hạn chế các điểm bất tiện như trên, người thuyết trình cần chuẩn bị thông điệp của buổi thuyết trình, với các công việc như sau:

  • Lập dàn ý chính xác cho thông điệp cần truyền đi qua bài thuyết trình;
  • Nhấn mạnh các điểm cốt lõi và các ý quan trọng nhất trong thông điệp;
  • Sắp xếp thêm những ý phụ quanh các ý chính này, sao cho có được một trình tự lập luận chặt chẽ, không nhất thiết phải hoàn toàn đầy đủ. Thực tế, người thuyết trình không nên trình bày hết những gì mình biết, mà nên dành một số vấn đề nhỏ, phụ cho cử toạ hỏi và trao đổi;
  • Lập phiếu ghi chú để ghi lại những ý chính và phụ này sao cho dễ dàng đọc được khi lướt mắt qua. Dùng một phiếu cho mỗi nhóm ý tưởng/nội dung và sắp xếp theo thứ tự trình bày;
  • Trước buổi thuyết trình chính thức, nên luyện tập như thật với người thân, bạn bè, đồng nghiệp, nhằm rút kinh nghiệm, khắc phục trước một số lỗi mà tự thân không nhìn thấy được. Tối thiểu, tự thuyết minh trước gương để luyện tập.

Tiêu đề

Tiêu đề nên rõ ràng, chỉ 1 dòng. Nếu phải dùng 2 dòng thì cần ngắt dòng đúng chỗ, không ngắt giưã từ (tách rời 2 chữ cuả một từ), không trọn nghiã cuả cụm từ.

Nội dung

Từ ngữ trong trình chiếu hết sức cô dọng, súc tích, không viết cả câu, chỉ nên đưa dạng từ hay ngữ để gợi tả ý cần trình bày. Viết nhiều, không theo dõi được, không nắm được nội dung bạn trình bày, khán giả sẽ chán. Báo cáo không lôi cuốn, người nghe không hiểu thì không đánh giá cao công trình cuả mình.

Tốt nhất, chuyển các ý sang dạng sơ đồ, mô tả được mối quan hệ giữ các ý với nhau. Điều này cũng đòi hỏi người lập trình chiếu thông hiểu vấn đề được trình bày.

Trong khoa học, có 7 bước để soạn một báo cáo bằng powerpoint,

  • 1. Soạn cái thông điệp chính của báo cáo (Take-home message);
  • 2. Soạn câu hỏi chính của nghiên cứu là gì (Main question);
  • 3. Soạn cái slide ăn tiền (dân trong nghề gọi là "Money slide");
  • 4. Soạn những slide về dữ liệu gọi là "Supporting slides";
  • 5. Nghĩ đến câu nói câu khách, gọi là "Common ground";
  • 6. Nghĩ đến câu nói finale, như nốt nhạc sau cùng, gọi là "Exit line";
  • 7. Sau cùng là nghĩ đến tựa đề bài báo cáo.

Bảy bước này đã được viết thành cẩm nang, thành sách. Nhưng rất tiếc là ít ai chú ý. Chính vì thế mà rất nhiều báo cáo thường không gây ấn tượng tốt, vì không chuyển tải được một cái thông điệp chính, không có một cái hình ảnh nào để lại trong đầu khán giả. Báo cáo khoa học phải nói sao cho người bình dân cũng hiểu được. Francis Darwin có câu rất hay là "In science, the credit goes to the man who convinces the world, not to whom the idea first occurs," (trong khoa học công trạng thuộc về người thuyết phục thế giới, chứ không hẳn thuộc về người đầu tiên nghĩ ra ý tưởng) và câu này rất thích hợp cho qui trình soạn bài báo cáo. (Nguyễn Văn Tuấn, 2016)

Hình thức trình bày

Nguyên tắc thiết kế trình chiếu

Sau khi đã chuẩn bị được thông điệp với các ý tưởng chính cần trình bày, thiết kế là cách để biến những ý tưởng đó thành hiện thực. Chỉ bắt tay vào thiết kế sau khi đã có một thông điệp được chuẩn bị tương đối chặt chẽ.

Khi bắt đầu thiết kế, không sử dụng một yếu tố kĩ thuật vì đặc tính kĩ thuật của nó, mà sử dụng các yếu tố kĩ thuật tuỳ theo mục đích cần đạt được. Việc các đặc tính kĩ thuật trình chiếu bị sử dụng sai mục đích sẽ làm giảm hiệu quả truyền đạt thông điệp chính của bài thuyết trình, đặc biệt là khi người thiết kế không kiểm soát được mức độ khai thác các yếu tố động trong bản phim.

Một cô giáo dạy phổ thông kể rằng trong trường của cô có phong trào thiết kế "giáo án điện tử" bằng PowerPoint, và bài của cô bị tổ bộ môn đánh giá "Trung bình", vì không làm nhạc nền để tạo sự hứng thú cho học sinh. Khi đem các "giáo án điện tử" có nhạc nền ra để dạy thử, học sinh rất hứng thú và chăm chú... nghe nhạc mà không quan tâm gì đến nội dung bài giảng (?!).

Các quy trình và kĩ thuật

  • sử dụng mẫu thiết kế;
  • sử dụng màu sắc;
  • sử dụng phông chữ;
  • trình bày chữ viết;
  • sử dụng hình ảnh;
  • sử dụng các bảng và hình;
  • sử dụng các sơ đồ;
  • sử dụng các kiểu chuyển bản phim :: transition;
  • sử dụng các hiệu ứng động :: animation.

Màu sắc

Màu sắc phù hợp chủ đề cuả bài báo cáo. Ví dụ

  • màu vàng dùng để cảnh báo,
  • màu đỏ nhằm nhấn mạnh,
  • màu xanh lam mô tả về an toàn lao động,
  • màu xanh lục nhắc về môi trường, thiên nhiên...

Hình ảnh / sơ đồ

Bài báo cáo được đánh giá cao khi tác giả đưa được các nội dung thành sơ đồ biểu diễn mối quan hệ giưã các ý, các nội dung với nhau. Sơ đồ mô tả nội dung nên trình bày lớn trên toàn bộ diện tích cuả một trang chiếu.

HÌnh ảnh minh hoạ cần thể hiện nội dung trình bày, không quá nhiều. Minh hoạ chỉ để làm sinh động, gợi nhớ vấn đề, không phải là sơ đồ mô tả nội dung trình bày như trên. Do đó, hình ảnh minh hoạt nên chỉ ở kích thước nhỏ.

Kĩ thuật thiết kế trình chiếu

  • Hướng dẫn sử dụng phần mềm và kĩ thuật trình bày cơ bản MS. Power Point

Liên kết chọn lọc

Tài liệu tham khảo

  1. Nguyễn Tấn Đại. 2007. Kĩ thuật soạn thảo tài liệu khoa học. http://www.khoahocviet.info/meresci/vi/meresci05e1.html

© Trần Minh Hải. An toàn Môi trường :: http://envisafety.com.

Cập nhật: 30/09/2010.

[ Quay lại ] [ Đầu trang ] [ Tải lên mạng: Samedi, 12 Novembre, 2016 11:33 PM ]